पिडालु, जसलाई जलजमिनमा उत्पादन हुने पोषिलो बालीको रूपमा चिनिन्छ, व्यावसायिक रूपमा खेती गर्न निकै लाभदायक मानिन्छ । यसले न्यून लागतमा बढी उत्पादन र बजार मूल्य प्रदान गर्न सक्ने क्षमता राख्दछ । पिडालु खेतीको लागि ताल, पोखरी, सिँचाइ भएको खेत वा न्यून-बहाव नदी किनारा उपयुक्त हुन्छ ।
भूमि र वातावरण
पिडालु खेतीका लागि सतहमा पानी कायम रहनसक्ने हल्का माटो (बालुवा-माटो मिश्रित), सीधो ढलान भएको ताल, पोखरी वा नदी किनार उपयुक्त हुन्छ। पानीको सतह करिब १५-३० सेमी रहनु आवश्यक हुन्छ । यो बाली धेरै उच्च तापक्रममा पनि बढ्छ, तर अत्यधिक जाडो वा सतह‑हिउँको पानीमा बढ्दैन ।
बालीको तयारीः
पिडालुको बीउ प्रायः पहिलेको वर्षको फल वा गोडाबाट उत्पादन गरिन्छ । गुणस्तरीय बीउ चयन गर्नु अति आवश्यक छ ।
जमिनको तयारीः
ताल, पोखरी वा जलक्षेत्रलाई सफा गर्नुहोस् । पात, घाँस वा अन्य फोहोर हटाएर सतह मृदु बनाएर रोप्नका लागि तयारी गर्नुहोस् ।
रोपाइँः
बीउलाई १०-१५ सेमी गहिराईमा राखेर २०–२५ सेमी दूरीमा रोपाइँ गर्नु राम्रो हुन्छ । यसले प्रत्येक बिरुवा पर्याप्त स्थान पाउँछ र उत्पादन बढाउँछ ।
सिंचाइ र पानी व्यवस्थापनः
बाली रोपाइँपछि सतहमा करिब १५–३० सेमी पानी कायम गर्नु आवश्यक छ । पानीको स्तर सिजन अनुसार बढाउनु वा घटाउनु पर्छ ।
खाद र मलः
बालीको सुरुमा कम्पोस्ट मल वा गोबरको मल हालेर जमीन उपजाउ बनाउने ।
पिडालुलाई आवश्यक अनुसार नाइट्रोजन, फस्फोरस र पोटासियमयुक्त मल दिइन्छ ।
कागज-घाँस व्यवस्थापनः
ताल वा पोखरीमा अन्य जलजन्तु वा घाँस बढ्दा पिडालुको वृद्धि कम हुनसक्छ । समय–समयमा सफा गर्नु पर्छ ।
कीरापतंग नियन्त्रणः
पिडालुमा धेरैजसो पानिमा बस्ने कीरापतंग हुन्छन् । जैविक तरिका (जस्तै, नीम तेल, मकैको धुलो) वा स–साना कीट नियन्त्रणक उपाय प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
फसल संकलन
पिडालु करिब ४-५ महिना पछि तयार हुन्छ । फल जमिनमा वा पानीमा गोडा जस्ता संरचना सहित सुरक्षित हुन्छ ।
संकलन: पानी सतह घटाएर पिडालुको फल निकाल्ने ।
सुख्खा गर्नेः संकलन पछि फललाई सूर्यमा सुखाएर बजारका लागि तयार पारिन्छ ।
बजार र आयः
पिडालुको बजार मूल्य अपेक्षाकृत उच्च रहन्छ, विशेष गरी नेपालमा लोकल र स्वस्थ्यजन्य फलको माग बढ्दै गएको छ ।
१ हेक्टर क्षेत्रफलबाट करिब ८-१० क्विन्टल पिडालु उत्पादन सम्भव छ, जसको विक्रिबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकिन्छ ।
व्यवसायिक सुझावः
ताल वा पोखरीको मापन र पानी व्यवस्थापन पहिलो प्राथमिकता हो ।
गुणस्तरीय बीउ चयन गर्दा उत्पादन वृद्धि हुन्छ ।
बाली व्यवस्थापन (कीरा, घाँस सफा, मल व्यवस्थापन) नियमित गर्नु जरुरी छ ।
बजारको पूर्वजानकारी राखेर उत्पादन सङ्कलन र बिक्री गर्नुपर्छ ।
अन्य जलजन्तु (माछा) सँग सहवृद्धि गर्दा अतिरिक्त आम्दानी पनि सम्भव छ ।
