काठमाडौं । बिहान खाली पेटमा पानी पिउनु स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ भन्ने कुरा हामीले सधैँ सुन्दै आएका छौँ । स्वास्थ्य विशेषज्ञहरुको भनाइ अनुसार, यो बानीले शरीरलाई ‘रिस्टार्ट’ गर्ने सन्देश दिन्छ। कतिपय विशेषज्ञहरु त यस बानीलाई मौन उपचारक पनि भन्छन् ।
इङ्ल्यान्डको लाफब्रो युनिभर्सिटीको एउटा अध्ययनअनुसार, बिहान उठेको ३० मिनेटभित्र करिब आधा लिटर पानी पिउनाले मस्तिष्कको कार्यक्षमतामा सुधार आउँछ।
सुत्ने बेलामा हाम्रो शरीर मर्मत र सुधारको अवस्थामा जान्छ । यसका कारण मेटाबोलिजम पाचन प्रक्रिया र शरीरका अन्य अङ्गहरु सुस्त हुन्छन् । यस्तो अवस्थामा बिहान सबेरै पानी पिउँदा शरीर बिस्तारै यो ‘मोड’ बाट बाहिर आउँछ । जसले गर्दा मुड सन्तुलित रहन्छ । ध्यान केन्द्रित गर्न सहज हुन्छ । स्मरणशक्ति राम्रो हुन्छ । सोच्ने र निर्णय लिने क्षमता बढ्छ ।
जब हामी बिहान खाली पेटमा पानी पिउँछौं, त्यो पानी पेटमा पुगेर पाचन प्रणालीलाई बिस्तारै सक्रिय बनाउँछ । यसले पेट र आन्द्राका मांसपेशीहरुमा चाल सुरु गराउँछ ।
बिहान पानी पिउनाले यस्ता ग्यास्ट्रिक जुस र एन्जाइमहरु निस्कन्छन्, जसले खाना पचाउने क्षमता बढाउँछ। यो बानीले कब्जियत, एसिडिटी र पेट फुल्नेजस्ता समस्याहरु कम गर्न पनि मद्दत गर्छ ।
हरेक बिहान खाली पेटमा पानी पिउने बानीले जीवनशैलीसँग जोडिएका धेरै रोगहरूको जोखिम कम गर्न सक्छ । शरीरमा पानीको मात्रा पर्याप्त रहँदा मेटाबोलिजम सुध्रिन्छ र शरीरमा विषाक्त तत्त्व जम्मा हुन पाउँदैन ।
अनुसन्धान र क्लिनिकल अवलोकनहरुका अनुसार, बिहान पानी पिउने बानीले मिर्गौलाको पत्थरी, पिसाबको सङ्क्रमण, उच्च रक्तचाप र कब्जियत जस्ता समस्याहरूको जोखिमलाई घटाउन सक्छ ।
के खाली पेटमा पानी पिउनु तौल घटाउन पनि सहयोगी हुन्छ ?
हो, बिहान पानी पिउनाले मेटाबोलिजम २०–३० सम्म सक्रिय हुन्छ । यसले क्यालोरी बर्न गर्न मद्दत गर्छ । यसका साथै, पानीले पेट अलि भरिएको जस्तो महसुस गराउँछ, जसले गर्दा बिहानको खाजामा धेरै खाइने सम्भावना कम हुन्छ ।
खाना खानुभन्दा अघि पानी पिउने मानिसहरुले समग्रमा कम क्यालोरी लिन्छन् । यद्यपि, पानी मात्र पिएर तौल घट्दैन । यो त केवल एउटा सहयोगी बानी मात्र हो । तौल घटाउनका लागि स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु पनि उत्तिकै जरुरी हुन्छ ।
बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा मानसिक स्वास्थ्यमा कस्तो असर पर्छ ?
मानसिक स्वास्थ्य र हाइड्रेशनबिच गहिरो सम्बन्ध छ । पानीको कमीले थकान, चिडचिडापन र ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। बिहान पानी पिउँदा मस्तिष्कले पर्याप्त अक्सिजन र रक्तसञ्चार प्राप्त गर्छ, जसले एकाग्रता र सतर्कता बढाउँछ । यसले तनाव बढाउने हर्मोनलाई सन्तुलनमा राख्न पनि मद्दत गर्छ । डा. रोहित शर्माका अनुसार, बिहान पानी पिउनाले दिनको सुरुवात अझ स्पष्ट र शान्त हुन्छ ।
रातभर डिहाइड्रेटेड रहेपछि शरीरले सुस्तता महसुस गर्छ। बिहान पानी पिउने बित्तिकै कोषहरु सक्रिय हुन थाल्छन् र ऊर्जाको स्तर बिस्तारै बढ्छ । यसले थकान कम गर्छ, टाउको भारी हुने समस्या घटाउँछ र मुड राम्रो बनाउँछ । यही कारणले गर्दा स्वास्थ्य विशेषज्ञहरु चिया–कफी खानुभन्दा पहिले पानी पिउने सल्लाह दिन्छन् ।
बिहान खाली पेटमा चिसो पानी पिउनु पर्छ कि मनतातो ?
बिहानको समयमा मनतातो वा सामान्य तापक्रमको पानी बढी फाइदाजनक हुन्छ । चिसो पानीले पाचन प्रक्रियालाई सुस्त बनाउन सक्छ र कतिपय मानिसहरुमा ग्यास वा पेट बाउँडिने समस्या निम्त्याउन सक्छ । अर्कोतर्फ, मनतातो पानीले पाचनलाई सक्रिय बनाउँछ र शरीरबाट विषाक्त तत्त्व बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ ।
सामान्यतया १ देखि २ गिलास (२५०–५०० मिलिलिटर) पानी पिउनु पर्याप्त मानिन्छ । शरीरको आवश्यकता, मौसम र स्वास्थ्य अवस्थाको आधारमा यो मात्रा फरक पर्न सक्छ ।
बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा के(कस्ता गल्तीहरू गर्नु हुँदैन ?
कतिपय मानिसहरु बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा केही गल्तीहरु गर्छन्, जसले स्वास्थ्यलाई फाइदाको सट्टा हानि पुर्याउन सक्छ । तलका बुँदाहरुमा केही सामान्य गल्तीहरू उल्लेख गरिएका छन्, तिनलाई ध्यान दिनुहोस्ः
एकै सासमा धेरै पानी पिउने ।
असाध्यै चिसो पानी पिउने ।
पिउनेबित्तिकै भारी व्यायाम गर्ने ।
पानी पिएलगत्तै धेरै खानेकुरा खाने ।
पानी पिउनेबित्तिकै चिया वा कफी पिउने ।
धेरै छिटो–छिटो पानी पिउने ।
पानी पिउनका लागि अस्वाभाविक रुपमा धेरै बल गर्ने ।
केही मानिसहरूले अतिरिक्त सावधानी अपनाउनु जरुरी हुन्छ ।
जसलाई मिर्गौलासँग सम्बन्धित समस्या छ ।
जसलाई मुटुसँग सम्बन्धित समस्या छ ।
जसको रक्तचाप कम रहन्छ ।
जसलाई गम्भीर ग्यास्ट्रिकको समस्या छ ।
बिहान खाली पेटमा पानी पिउनु एउटा सानो तर निकै प्रभावकारी बानी हो । यसले पाचन, मेटाबोलिजम, मानसिक स्वास्थ्य र समग्र स्वास्थ्यलाई राम्रो बनाउन मद्दत गर्न सक्छ ।
