मकवानपुर। नेपालमा ग्रीष्म ऋतु सुरु भएसँगै अत्याधिक गर्मीका कारण मानिसहरू विविध स्वास्थ्य समस्याहरूको सामना गर्न बाध्य भइरहेका छन् । पसिना धेरै आउने, कमजोरी महसुस हुने, चक्कर लाग्ने, दृष्टिमा समस्या देखिन थाल्ने, अत्यधिक तिर्खा लाग्ने, वान्ता हुने, टाउको दुख्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, मुटुको धड्कन अस्वाभाविक रूपमा बढ्ने, छाला पहेंलो देखिनेजस्ता समस्याहरू सामान्य देखिए तापनि यस्ता लक्षणहरू उपेक्षा गर्दा ठूलो स्वास्थ्य जोखिम हुन सक्छ । यद्यपि, पूर्व तयारी र सजगताका साथ यी समस्याहरूबाट आफूलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ ।
गर्मीको चपेटाबाट बच्नका लागि तल उल्लेखित सात सुझावहरू अनुसरण गर्नु अत्यावश्यक मानिन्छ:
१. पर्याप्त हाइड्रेशन:
गर्मीमा शरीरबाट प्रशस्त पसिना निस्किने भएकाले पानीको मात्रा थप आवश्यक पर्छ । तिर्खा नलागे पनि नियमित रूपमा पानी पिउनु पर्छ । दिनमा कम्तीमा ८ गिलास पानी पिउनु शरीरको ताप सन्तुलनमा राख्न सहयोग पुर्याउँछ । साथै, चिसो पानीले नुहाउँदा पनि छालालाई स्फूर्तिदायक अनुभूति हुने गर्दछ, जसले गर्मीको असर घटाउँछ ।
२. शीतल स्थानको रोजाइ:
सूर्यको तेज घाममा लामो समय बस्नु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ । त्यसैले घरभित्र पंखा वा एसीको प्रयोग गर्नु वा रुखको छायाँ वा पार्कमा समय बिताउनु उचित हुन्छ । हरियाली र छायादार स्थानमा बस्नुले मानसिक तनाव समेत कम हुन्छ ।
३. हल्का र हावापरो लुगा लगाउने:
गाढा र तंग लुगाहरूले शरीरमा गर्मी थुनिन्छ । त्यसैले गर्मी महिनामा हल्का, हावापर्रा कपडा-जस्तै कपास वा लिनेनको—रोज्नु बुद्धिमानी हुन्छ । यस्तो लुगाले शरीरमा हावा freely चल्न दिने भएकाले तातोबाट जोगिन्छ ।
४. खानेकुरामा विशेष ध्यान:
गर्मीको समयमा तातो बढाउने खानेकुरा जस्तै अदुवा, मरिच, बेसार कम सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ । यसको सट्टा पानीयुक्त फलफूल—खर्बुजा, काक्रो, नारिवल, कागती, सुन्तला, अंगुर आदि—खानु फाइदाजनक हुन्छ । यस्ता खानेकुराले शरीरलाई हाईड्रेट राख्छ र गर्मीको प्रभाव घटाउँछ ।
५. घरलाई शीतल बनाउने उपायहरू:
सूर्यको प्रत्यक्ष किरण भित्र प्रवेश नगर्न दिन झ्यालहरूमा पर्दा वा ब्लाइन्ड लगाउनु पर्छ । विद्युतीय उपकरण प्रयोगमा नरहेमा बन्द गर्नु, र घरमा हावाको प्रवाह सहज गराउने उपाय अपनाउनु आवश्यक छ । साथै घर वरपर हरियाली विस्तार गर्नु पनि एक प्रभावकारी विकल्प हो ।
६. मौसमको पूर्वजानकारीमा अपडेटेड हुनु:
वातावरणीय अवस्थाको जानकारीले तपाईँलाई आफ्नो दिनचर्या योजना बनाउन सहयोग पुर्याउँछ । यदि चर्को घाम हुने पूर्वानुमान छ भने तदनुसार पहिरन, पानीको मात्रा, घरबाहिरको यात्रा आदि निर्णय गर्न सकिन्छ ।
७. सनस्क्रिनको प्रयोग:
सूर्यको किरणबाट उत्पन्न हुने UV विकिरणले छालामा असर पुर्याउन सक्छ । त्यसैले चिकित्सकको सल्लाह अनुसार उपयुक्त SPF भएको सनस्क्रिन लगाउने गर्नुपर्छ । यो छालालाई जल्नबाट मात्र होइन, दीर्घकालीन समस्या र क्यान्सर जस्ता रोगबाट समेत जोगाउन मद्दत गर्दछ ।
यी सात सुझावहरूको पालना गर्दा गर्मीयामको जोखिम न्यूनिकरण गर्न सकिन्छ । तर, यदि यी उपायहरू अपनाउँदा पनि स्वास्थ्यमा समस्या देखिन्छ भने तुरुन्तै चिकित्सा सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ । स्वास्थ्यमा सानो लापरवाहीले पनि गम्भीर परिणाम दिन सक्छ ।
